Het geluid
Waar je naar moet luisteren bij gospel
Een korte gids voor Black gospelmuziek voor wie voor het eerst luistert: de wortels in spirituals, het gospelkoor en de call-and-response die je in een concert zult horen.
Boek het gospelconcert in Harlem ↗Kort antwoord
Gospel is een christelijke muziektraditie met krachtige vocalen en teksten geworteld in de christelijke leer; Black gospel groeide voort uit de spirituals. Let in een concert op een solist en koor die elkaar antwoorden, handgeklap, een orgel of piano, en een solist die improviseert boven een herhalende vamp.
Wat gospel is
Wikipedia definieert gospelmuziek als een traditioneel genre van christelijke muziek, met krachtige vocalen en teksten die de christelijke leer weerspiegelen. Black gospel is de bekendste tak: de traditionele muziek van de Black diaspora in de Verenigde Staten en de muziek van de Historic Black Church. Het is in de eerste plaats kerkmuziek, wat verklaart hoe een goede uitvoering zich in een ruimte gedraagt: het vraagt het publiek om deel te nemen.
De spirituals eronder
Wikipedia zegt dat spirituals de vroegste vorm van Black gospel waren, en dat de traditie putte uit de mondelinge liederen, werkliederen en ring shouts van tot slaaf gemaakte Afrikanen in het Amerikaanse Zuiden. Het artikel over spirituals merkt op dat ze voor het eerst floreerden in geheime bijeenkomsten en dat call-and-response-zang een fundament werd van Afrikaans-Amerikaanse sacrale muziek. Een wetenschappelijke bron die het aanhaalt, stelt dat spirituals tegen het begin van de negentiende eeuw als genre herkenbaar waren.
De Fisk Jubilee Singers
De Fisk Jubilee Singers waren een a-capella-ensemble van de Fisk University in Nashville. Wikipedia zegt dat de groep op 6 oktober 1871 aan haar eerste tournee begon om geld in te zamelen voor een universiteit in ernstige financiële moeilijkheden, en dat zij later door Groot-Brittannië en Europa toerde. De Singers laten zien hoe spirituals voor het eerst concertpubliek bereikten: als een uitvoering voor mensen buiten de kerk, wat ook is wat een gospelconcert in Harlem vandaag de dag is.
Thomas Dorsey en het gospelkoor
Wikipedia zegt dat Thomas A. Dorsey, een voormalig seculier musicus, zich tot gospel wendde en in 1916 naar Chicago verhuisde, waar hij zich bij Pilgrim Baptist Church aansloot. Hij wordt gecrediteerd met het creëren van het eerste gospelkoor en met het ontwikkelen van de carrières van andere zwarte artiesten, onder wie Mahalia Jackson. Het artikel merkt ook op dat er wordt gezegd dat 1930 het jaar was waarin traditionele zwarte gospel begon, toen de National Baptist Convention de muziek haar publieke steun gaf.
Hoe een gospelnummer verloopt
In traditionele vormen, legt Wikipedia uit, wisselen de solist en het koor regels af in call and response, en voegen zangers frases zoals hallelujah toe, die muzikale, theologische en sociale doelen dienen. Wanneer de muziek overgaat in een vamp, een herhalend gedeelte, wordt van de solist verwacht dat hij improviserend tekst zingt. Handgeklap en voetgestamp houden de maat, en het Hammond B3-orgel en de piano zijn gangbare instrumenten, soms met bas, drums, tamboerijnen of een saxofoon.
Stijlen binnen gospel
Wikipedia noemt verschillende stromingen van zwarte gospel. De traditionele vorm is de bekendste en kwam uit het zuidoosten van de Verenigde Staten, gevormd door spirituals, de hymnen van Isaac Watts en Dorsey. Kwartetzang groeide op onder zwarte christenen in het Zuiden als een a-capellastijl. Koorgospel is de vorm voor grote groepen, en urban contemporary gospel versmelt het traditionele geluid met seculiere stijlen uit de jaren zeventig en tachtig. Een concert in Harlem put uit het traditionele einde van het spectrum, maar de artiesten beslissen wat ze zingen.
Waar het woord vandaan komt
Wikipedia zegt dat de term gospel song verscheen in Philip Bliss' liedboek uit 1874. Dit is een van de redenen waarom de muziek zo gemakkelijk van kerk naar publiek overgaat: de woorden zijn kort, het refrein keert terug en de melodie is gemaakt om terug te zingen.
Wat je meeneemt naar een concert
Je hoeft geen enkel lied te kennen. Luister eerst naar de call and response, en dan naar het moment waarop een solist een regel uithaalt terwijl de anderen de vamp vasthouden. Klap als de zaal klapt, en let op het koor én de solist, want de antwoorden doen er net zoveel toe als de oproepen. Onthoud dat de artiesten het programma kiezen, dus deze gids beschrijft gewoonten van de stijl en geen volgorde voor welke zaterdag dan ook.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen spirituals en gospel?
Wikipedia noemt spirituals de vroegste vorm van Black gospel. Gospel ontstond hieruit en voegde koren, instrumenten en songwriters zoals Thomas A. Dorsey toe.
Wie creëerde het eerste gospelkoor?
Wikipedia schrijft het creëren van het eerste gospelkoor toe aan Thomas A. Dorsey.
Moet ik de liedjes kennen?
Helemaal niet. Luister naar de call-and-response, klap mee met de zaal en laat de solist voorgaan.
Bronnen